Turgut Reis Destanında Machivaelli

     Halikarnas Balıkçısı'nın yazdığı Turgut Reis, bir roman olarak kabul görmekle beraber modern bir destandır ayrıca. Konu, destan olmaya çok yatkın bir konudur ve bu da yazarın işini kolaylaştırmıştır. Roman tekniklerinden bağımsız olarak bakıldığında, Turgut Reis için bu rahatlıkla söylenebilir.
     Çocukluğunda sadece dinlediği hikayelerle, uzaktan bakarak gözlemlediği denizde olan bitenlerin kendisine kattıklarıyla olağanüstü bir gelişim kazanır Turgut Reis. Efsane bir kişilik olacağı daha çocukluğunda bellidir. Henüz ergenlik yaşlarındayken, baskın yapmaya gelen İtalyanları kendisinin rehin alınmış bir İtalyan çocuğu sanmalarına yetecek kadar İtalyancası vardır mesela. Böyle bir çocuk tabii ki gelecekte hangi işe kalkışırsa kalkışsın tarihe geçecek işler yapacaktır kesinlikle.
     Kitapta ayrıca Barbaros Hayrettin Paşa'nın hayatına da gireriz, Osmanlı Devleti'nin denizlerdeki altın çağına da bir göz atarız. Bu yönüyle tarihi bilgiler ile de doludur kitap. Ayrıca, Barbaros Hayrettin Paşa bir gün Turgut Reis için "tilkinin zekasını ve aslanın gücünü böyle harmanlayan kimseyi görmedim" der ve bu söz aynı zamanlarda yaşamış olan Machiavelli'nin iyi bir devlet yöneticisinin nasıl olması gerektiği konusunda açıkladığı niteliklerden biridir.
     Turgut Reis hayatı boyunca iyi bir devlet lideri olmayı bırakın Osmanlı Devleti ile resmi ilişkilere girmeye çekinmiş bir kişi olmuştur. Halikarnas Balıkçısı'nın da bol bol belirttiği gibi devletin işlerinden uzak, özgür bir yaşamı seçmiştir. Machivelli'nin bu sözünün Turgut Reis'e ithaf edilmesi ise kitabın alt eleştirisi sayılabilir. Osmanlı Devleti'nin son güçlü zamanlarında görülen kayırmacılık ve torpillerin eleştirisi olabilir.
     Destan olarak ya da roman olarak, nasıl kabul edildiği fark etmeden Turgut Reis kitabında çok hızlı atlamalar, abartılar, kopuk olaylar dışında göz önüne alındırılması gereken tek tük konulardan birisi bu alt eleştiridir. Özgür ve gelişme imkanını bulmuş kişilerin Machiavelli'nin istediği düzgün devlet adamlığına daha çok yaklaştığı gösterilir.